Over inflatie in Nederland
Inflatie is de mate waarin de prijzen van goederen en diensten stijgen. Het CBS meet dit met de consumentenprijsindex (CPI): een index die de prijsverandering volgt van het pakket goederen en diensten dat een gemiddeld Nederlands huishouden aanschaft. Dit dashboard bundelt de actuele inflatie, de CPI en de prijsontwikkeling per productgroep — rechtstreeks uit CBS-data.
Wat betekenen deze cijfers?
De CPI (2025 = 100) laat zien hoe de prijzen zich ontwikkelen ten opzichte van het basisjaar. De maandmutatie toont de prijsverandering ten opzichte van de vorige maand, terwijl de jaarmutatie — de inflatie — de verandering laat zien ten opzichte van dezelfde maand een jaar eerder. Van de meest recente maand publiceert het CBS eerst een "snelle raming" met alleen de mutaties; het definitieve indexcijfer volgt een maand later.
Waarom stijgen prijzen per productgroep verschillend?
Niet alle producten worden even snel duurder. Energie- en brandstofprijzen bewegen bijvoorbeeld sterk mee met internationale grondstoffenmarkten, waardoor vervoer vaak tot de snelste stijgers of dalers behoort. Huisvesting reageert op de woningmarkt en energieprijzen, terwijl voeding vooral gevoelig is voor oogsten, transportkosten en de wereldwijde voedselprijzen. Door de categorieën te vergelijken zie je direct waar de prijsdruk voor huishoudens het grootst is.
De inflatie in cijfers (medio 2026)
De inflatie is in de eerste helft van 2026 geleidelijk afgenomen: van 3,5% in mei naar 2,9% in juni — het laagste niveau van het jaar tot dan toe. De CPI-index (2025 = 100) stond in juni op 102,39, een lichte daling ten opzichte van mei (103,01) door de maandmutatie van -0,6%. Van de hoofdcategorieën steeg vervoer het hardst met +6,9% op jaarbasis, gevolgd door verzekeringen en financiële diensten (+4,5%) en restaurants en accommodaties (+4,2%). Aan de andere kant werden informatie en communicatie (-1,4%), kleding en schoenen (-0,5%) en voeding (-0,5%) juist goedkoper ten opzichte van een jaar eerder.
Hoe gebruik je dit dashboard?
- Huishoudens zien direct welke boodschappen en uitgaven sneller duurder worden dan gemiddeld.
- Werknemers en werkgevers gebruiken de inflatie als referentie bij cao-onderhandelingen — vergelijk met het salarisdashboard.
- Spaarders en beleggers zien hoe hard de koopkracht van hun geld daalt.
- Journalisten en onderzoekers gebruiken de cijfers als betrouwbare, herleidbare bron bij artikelen over koopkracht.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen de CPI en de inflatie?
De CPI is het indexcijfer zelf. De inflatie is de jaarmutatie van de CPI: het percentage waarmee de index is gestegen ten opzichte van dezelfde maand een jaar eerder.
Wat is de "afgeleide CPI"?
De afgeleide CPI is de CPI zonder het effect van belastingwijzigingen (zoals btw of accijns). Zo is te zien wat de "onderliggende" prijsstijging is, los van overheidsingrijpen.
Hoe vaak wordt de inflatie bijgewerkt?
Het CBS publiceert maandelijks een snelle raming rond de laatste werkdag van de verslagmaand, gevolgd door de definitieve cijfers rond de eerste of tweede donderdag van de maand erna.
De gegevens zijn afkomstig van CBS StatLine en worden ter informatie getoond. DataRadar.nl geeft geen financieel advies. Controleer bij belangrijke beslissingen altijd de oorspronkelijke bron.